7-канал. Жаңылыктар — Кыргызстан

Жаңылыктар — Кыргызстан

Сортировка новостей по дате

Ноябрь 2021
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  

Курсы валют:

84,83
USD 0,00%
95,34
EUR 0,00%
1,12
RUB 0,00%
  • social_icon
  • social_icon
  • social_icon
  • social_icon
Бишкек, KG
-4°C

«Адамга эң кыйыны-күн сайын адам болуу» цитатасынын автору бүгүн 92 жашка чыкмак

21

Улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов бүгүн 92 жашка чыкмак. Ал 1928-жылы 12-декабрда азыркы Талас облусунун Кара-Буура районундагы Шекер айылында жарык дүйнөгө келген.

«Адамга эң кыйыны — күн сайын адам болуу!»

Чыңгыз айтматов

⦁ Чоң атасы Айтмат кыргыздын кытай уруусунан чыккан бай кишинин уулу болгон.
⦁ Өз атасы Төрөкул 1937-жылы репрессияланып, 1938-жылы жазыксыз жерден «пантүркист» катары атылып кеткен.
⦁ Апасы Нагима Хамзеевна Айтматова — теги боюнча татар, жергиликтүү театрда актриса болгон,
⦁ Таятасы Хамза — караколдук бай жана айдың татар соодагери болгон.
⦁ II Дүйнөлүк согуш учурунда (1942-ж) Чыңгыз Айтматов 14 жашта болгон жана мектепти убактылуу таштап, айыл өкмөттүн катчысы болуп иштеп баштаган,
⦁ 1946-жылы, сегизинчи классты аяктагандан кийин Жамбылдагы зооветеринардык техникумга окууга өтөт,
⦁ 1948-жылы техникумду мыкты аяктап бүтүргөндөн кийин Кыргыз айыл-чарба институтуна окууга кирет. Аны дагы 1953-жылы мыкты аяктайт,
⦁ 1959–1965-жж. орусча «Литературный Кыргызстан» журналынын баш редактору болгон,
⦁ «Правда» гезитинин кабарчысы да болуп иштеген,
⦁ 1988–1990-жж. Москвада чыгуучу «Иностранная литература» журналынын баш редактору болгон,
⦁ 1964–1986-жылдары Кыргызстан Кинематографисттер Биримдигинин Биринчи катчысы болгон,
⦁ 1976–1990-жылдары СССР Жазуучулар Биримдигинин Башкармалыгынын катчысы болгон,
⦁ 1986-жылы — Кыргызстан Жазуучулар Биримдигинин Биринчи катчысы болгон,
⦁ 1966-89-жылдары СССР Жогорку Кеңешини н депутаты болгон,
⦁ 1989-91-жылдары СССР Эл депутаты болгон,
⦁ 1990-жылдардан баштап СССРдин жана Кыргыз Республикасынын дипломатиялык миссияларын башкарган,
⦁ 2008-жылы октябрь айларында 80 жылдыгына карата Улуттук Компьтердик гимназиясына келген,
⦁ 2008-жылдын 10-июнунда пневмония оорусунун кесепетинен жазуучу көз жумган

Чыңгыз Айтматовдун алгачкы жубайы — сүйүп алган жары Керез Шамшыбаева болгон.

Чыңгыз Айтматов биринчи жубайы Керез Шамшыбаева менен


⦁ 1930-жылы 10-августта Чүй облусундагы Он-Бир-Жылга кыштагында туулган. Атасы Шамшыбай Жакыпбай уулу Экинчи дүйнөлүк согушта набыт болгон. Керез Бишкектеги Медицина институтун, анын ординатурасын аяктап, кулак, тамак, мурун кенселдерин айыктыруу жаатындагы адис болгон,
⦁ 1954-жылы Санжар, 1959-жылы Аскар деген уулдарды төрөгөн,
⦁ 1980-жылдардын ортосунда Чыңгыз экөө тынч ажырашкан. Өмүрүрүн соңуна чейин Чыңгызга каршы пикир айтпастан, инсандын аруулугун, улуулугун көрсөткөн,
⦁ 1999-жылы 6-мартта бул жарык дүйнө менен кош айтышкан. Сөөгү Байтик айылына жакын көрүстөнгө коюлган.

Айтматовдун дээрлик бардык чыгармаларында махабат баяндалат. Чындыгында, окурмандарынын жүрөгүнө жеткен ал махабаттар ой-кыялдан гана жарала калган эмес.

“Аскада калган аңчынын ыйы” аттуу китебинде Чыңгыз Айтматов:

“Жашырганда не? Студент кезде, жаштык чакта бий аянтында, той-тамашада далай кыз менен таанышкан учурларыбыз болгон. Ошолордун ичинен өзүнүн жан сезими менен да, келбети менен да бүт эркимди бийлеген махабат өмүр бою эсимден кетпей калды. Ал – кыргыз искусствосунун маңдайына бүткөн чолпон жылдызы, атактуу бийчи Бүбүсара Бейшеналиева болчу…”- деп жазат.

Залкарлар Чыңгыз Айтматов менен Бүбүсара Бейшеналиеванын ачык сүйүүсү

Ч. Айтматов менен Бүбүсара Бейшеналиеванын махабаты тууралуу драматург жана режиссер Ж. Кулмамбетов «Чыңгыз менен Бүбүсайра» аттуу драма жазып, 2005-жылы Кыргыз мамлекеттик Б. Кыдыкеева атындагы ТЮЗда коюлган. Ал эми 2008-жылы ушул эле драманын негизинде Ж. Кулмамбетов «Чыңгыз менен Бүбүсайра» деген фильм тарткан.

⦁ 1980-жылдардын ортосунда Чыңгыз Айтматов Мария Айтматовага баш кошкон.

Чыңгыз Айтматов экинчи жубайы Мария Айтматова жана кызы Ширин, уулу Элдар менен

Чыңгыз Айтматов Мариядан Ширин аттуу кыз жана Элдар аттуу уул көргөн.

⦁ 2011-жылдын 30-августунда Бишкектин борборундагы Ала-Тоо аянтынын түштүк тарабына Чыңгыз Айтматовдун айкели тургузулган,
⦁ Колодон жасалган, бийиктиги 3 метр болгон айкел Орусияда жасалган.

Улуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун эмгектери дүйнө жүзүндө бааланып, бир нече сыйлыктарга ээ болгон.

⦁ 1958 — «Эмгектеги артыкчылыгы» медалы менен сыйланган.
⦁ 1962 — «Эмгек Кызыл Туу» ордени менен сыйланган.
⦁ 1963 — «Повести гор и степей» деген китеби үчүн Лениндик сыйлыкка татыктуу болгон.
⦁ 1967 — «Эмгек Кызыл Туу» ордени менен сыйланган.
⦁ 1968 (август айында)- Кыргыз ССРинин эл жазуучусу деген ардактуу наам берилген.
⦁ 1968 (ноябрь айында) — «Жаныбарым, Гүлсары» повести үчүн Мамлекеттик сыйлыкка татыктуу болгон.
⦁ 1971 — Ленин ордени менен сыйланган.
⦁ 1974 — Н. К. Крупская атындагы медаль менен сыйланган.
⦁ 1975 — «Манас атанын ак кар,көк музу» очерки үчүн «Огонек» журналынын сыйлыгы ыйгарылган.
⦁ 1976 — «Эрте келген турналар» аттуу повести үчүн Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган.
⦁ 1977 — «Ак кеме» повести жана ал боюнча жазылгал көркөм фильмдин сценарийи үчүн СССРдин Мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган.
⦁ 1978 — Ленин ордени жана «Орок жана Балка» алтын медалы менен сыйланган; Социалисттик эмгектин Баатыры» деген * наам ыйгарылган.
⦁ 1979 — «Эрте келген турналар» жана «Деңиз бойлой жорткон Ала дөбөт» аттуу чыгармаларындагы терең гуманизм жана адам улуулугунун духун ачкандыгы үчүн Италиянын Вольтерра шаарынын көркөм коомчулугу 1-сыйлыгын ыйгарышкан.
⦁ 1980 — Италияда «Эрте келген турналар» жана «Дениз бойлой жорткон Ала дөбөт» чыгармалары үчүн эл аралык «Этрурия» сыйлыгы тапшырылган.
⦁ 1983 — «Кылым карытар бир күн» романы үчүн СССРдин Мамлекеттик сыйлыгын алган.
⦁ 1984 — «Элдердин достугу» ордени менен сыйланган.
⦁ 1987 (май айында) — Польшадагы балдардын сунушу боюнча ойлонуп табылган «Жылмаюу» ордени ыйгарылган.

Бүгүн Айтматов Чыңгыз Төрөкулович көзү тирүү болгондо 92 жашка толмок.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.

22