Журналист Нурдин Урмамбетов президент Садыр Жапаровдун административдик-аймактык реформаны этап-этабы менен жүргүзүп жатканын туура чечим катары баалайт. Анын пикиринде, Кыргызстанда жергиликтүү башкаруу системасын өзгөртүүдө шашылыштык эмес, натыйжа маанилүү.
2026-жылдын ноябрь айынын башында Садыр Жапаров Чүй облусуна иш сапары менен барып, Токмок, Кант шаарларында, Сокулук жана Аламүдүн райондорунда эл менен жолукту. Анда тургундар таза суу, жол, мектеп, жер талаш жана жеңилдетилген насыя маселелерин көтөрүштү. Президент тиешелүү жетекчилерге тапшырмаларды берип, айрым маселелер боюнча катуу талаптарды койду.
Бирок бул жолугушуулар дагы бир көйгөйдү көрсөттү. Эмне үчүн эл өз маселесин чечүү үчүн президенттин өзүнө кайрылууга аргасыз? Урмамбетовдун пикиринде, бул жергиликтүү бийликтин жетишсиз иштеп жатканын билдирет. Мэрлер, акимдер жана айыл өкмөттөрү маселелерди өз убагында чечкенде, жарандар мамлекет башчысынын келишин күтмөк эмес.
Дал ушул көйгөйдү чечүү үчүн административдик-аймактык реформа жүргүзүлүүдө. Анын алкагында башкаруу баскычтарын кыскартып, облустар менен райондордун ордуна 20 ири округ түзүү каралган. Максат — бюджеттик каражаттарды майда администрациялар арасында чачыратпай, ресурстарды бириктирүү жана жергиликтүү башкарууну күчөтүү.
Журналист белгилегендей, айрымдар бийликти жана каражатты жергиликтүү деңгээлге дароо өткөрүп берүүнү сунушташат. Бирок Кыргызстанда көптөгөн муниципалитеттерде квалификациялуу кадрлар жана башкаруу тажрыйбасы жетишсиз. Көзөмөл начар болсо, кошумча каражаттар коррупциялык тобокелдиктерди күчөтүп, натыйжасыз пайдаланылышы мүмкүн.
Ошондуктан реформаны этап-этабы менен жүргүзүү маанилүү. Алгач бир пилоттук округ түзүлүп, анын ишмердүүлүгү 2–3 жыл текшерилет. Негизги көрсөткүчтөрдүн бири — округ республикалык бюджеттин дотациясына көз каранды болбой, өз алдынча иштей алабы деген маселе. Эгер тажрыйба ийгиликтүү болсо, аны башка аймактарга жайылтуу каралат.
Нурдин Урмамбетовдун пикиринде, Садыр Жапаровдун шашылыш чечим кабыл албай жатканы алсыздык эмес, өлкөнүн реалдуу шарттарын эске алган прагматикалык мамиле.
Анткени реформаны баштоо оңой, бирок иштей турган системаны түзүү убакытты талап кылат. Негизги максат — эл өз көйгөйүн чечүү үчүн президенттин келишин күтпөй, жергиликтүү бийлик аркылуу жыйынтыкка жете алган шартты түзүү.
